Dit artikel is gepubliceerd op Geografie.nl en geschreven door Carmen van Bruggen die promoveert op de rol van culturele gemeenschapsprojecten in Friese dorpen aan de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met Arcadia.
Een vrouw raakt geïnspireerd in Eastermar, het Friese dorp waar ze werkt. De straten zijn versierd met door bewoners gehaakte bloemen en mensen komen samen om te sporten of kennis te delen. Ze noemen het een ‘Bloeiweek’. De vele bestaande initiatieven in het dorp zijn een week lang beter zichtbaar en mensen weten elkaar makkelijker te vinden. Zoiets wil de vrouw ook voor haar dorp Kollumersweach en het naastgelegen Feankleaster (hierna: ‘het dorp’). Vergeleken met Eastermar is haar dorp minder welvarend en groter, met drieduizend inwoners. Er is al best veel te doen, zoals een tweejaarlijkse feestweek, een jaarlijkse survivalrun, volle kerken en sportverenigingen, maar er bestaan verschillende groepen die als geheel minder met elkaar in contact lijken te staan. Bovendien neemt lang niet iedereen actief deel aan het dorpsleven. Wat zal er in haar dorp van de grond komen en wie zullen eraan deelnemen?
Frylân Bloeit
De Bloeiweken zijn een initiatief van duurzaamheidstichting Freonen fan Fossylfrij Fryslân en cultuurorganisatie Arcadia. Met ‘Fryslân Bloeit’ inspireren zij dorpen om ‘van Friesland een toekomstbestendige en duurzame provincie’ te maken (zie website). In 2025 doen bijna dertig dorpen in de provincie mee. De formule is simpel. Dorpen vullen een week met activiteiten geïnspireerd op de zogeheten blue zones, plekken in de wereld waar mensen gelukkig en gezond met elkaar samenleven en gemiddeld ouder worden. De invulling staat vrij, al kunnen dorpen voorbeelden uit eerdere edities overnemen. Hoewel op de website van Fryslân Bloeit duurzaamheid een centrale rol speelt, kan elk dorp zelf bepalen wat de boventoon voert. Op informatieavonden wisselen ze tips uit. Een leidend idee is om vanuit de eigen kracht te werken: vanuit bestaande verenigingen en clubs. Ter ondersteuning ligt er een format voor een eigen website, draaiboek en begroting klaar. Ook is er hulp bij het aanvragen van vergunningen. Voor elk dorp is 5000 euro beschikbaar, al benadrukt de organisatie het streven ‘met gesloten beurzen’ te werken.
Sociale leven
Van oudsher spelen clubs, verenigingen en kerken een belangrijke rol in het sociale leven in dorpen. Naast hun kernfunctie als plek voor sport, muziek of religie bieden ze doorgaans ook ruimte voor ontmoeting. Al sinds de jaren 1990 klinkt er echter bezorgdheid over het voortbestaan van deze sociale structuren. Zeker voor structurele vrijwilligerstaken zoals een bestuursfunctie is het steeds lastiger mensen te vinden. Terwijl er wel voldoende animo is voor tijdelijke, projectgerelateerde, vrijwilligersklussen. Mensen lijken meer aan vrijblijvendheid te hechten. Fryslân Bloeit brengt deze twee dingen samen. Enerzijds biedt het de kans sociale structuren in het dorp een impuls te geven, anderzijds is het een week voor experiment, om eens iets anders te proberen.
Lopend vuurtje
Terug naar het initiatief in Kollumersweach en Feankleaster. In december 2024 heeft zich een klein clubje enthousiastelingen om de vrouw heen verzameld, het kernteam. Ze komen ’s avonds samen bij een van hen. Het is het begin van wat een lopend vuurtje moet gaan worden. Op de dorpswebsite vinden ze een lijst met alle verenigingen: meerdere koren, een biljartvereniging en zelfs een vogelwacht. De groep spreekt af van elke vereniging en onderneming in het dorp iemand persoonlijk te benaderen voor de eerste dorpsbijeenkomst. De eigen netwerken van familie, buren en bestuursgenoten worden ingezet om mensen buiten de eigen kring te bereiken. Het lukt! Op de eerste dorpsbijeenkomst in januari 2025 zijn er ruim zestig mensen, onder wie voor het kernteam vele nieuwe gezichten. In de maanden die volgen, komen daar via flyers, sociale media en mond-tot-mondreclame steeds meer mensen bij. Onder hen een fietsenmaker, een voetbalcoach, een supermarktmedewerker en een galeriehouder – kernfiguren uit het dorp die allen eigen activiteiten organiseren.
Allerlei activiteiten
De Bloeiweek in mei 2025 biedt uiteindelijk 32 activiteiten. Het grootste deel is speciaal voor de gelegenheid georganiseerd en trekt dus per definitie nieuwe mensen. Het andere deel betreft activiteiten van al bestaande clubs. Hoewel deze altijd open staan voor nieuwe aanwas, hopen ze in de Bloeiweek extra zichtbaar te zijn, zodat mensen op een laagdrempelige manier kunnen aanwaaien, wat wellicht nieuwe leden oplevert.
Het programma omvat uiteenlopende activiteiten zoals een oldtimershow, tekenworkshop, theatervoorstelling, Friese pubquiz, kledingmarkt en BMX-fietsen. Een aantal organisatoren van de activiteiten is het hele jaar actief voor het dorp. Het zijn de zogeheten sleutelfiguren uit de literatuur. Wat opvalt is dat deze mensen geen van allen sterk op de voorgrond treden. Deze mensen lijken goed in het creëren van een podium of ruimte om iets te maken of te doen voor anderen. Ze brengen allemaal een eigen netwerk mee: van buren, vanuit het bedrijf, van familie of van allerlei mensen in het dorp.
Elkaar vinden
Op de boomrijke brink in het dorp staan een stuk of 25 oldtimers, trekkers en auto’s, opgesteld. Ervoor, op een klapstoeltje in de zon, de eigenaren. Aan wie dat wil, vertellen ze alles over de geschiedenis, laklagen en attributen van de wagens. Eén man heeft naast zijn trekker ook melkbussen verzameld en vertelt uitgebreid hoe het agrarische leven veranderd is. Een ander zingt jaren 60-nummers vanuit een oude kar. De sfeer is top. Op het eerste gezicht lijkt het misschien een gebruikelijk evenement – aan auto’s klussen is een populaire hobby in de regio – maar deze is wel speciaal. De auto- en trekkerbezitters komen namelijk allemaal uit het dorp zelf. Meestal zijn oldtimerevenementen iets voor de hele regio. Nu kan het zomaar zijn dat je ontdekt dat een andere verzamelaar een paar straten verderop woont. Onderling lijkt er inderdaad wat uitwisseling te zijn. Zo belooft een ervaren eigenaar eens langs te gaan bij een jongere man die pas net komt kijken. Ook de bezoekers – veelal uit het dorp zelf – zijn verbaasd dat dit allemaal in hun dorp te vinden is.
FOTO: STUDIO THERÈSA De oldtimershow op de Brink van Feankleaster.
Bij het BMX-fietsen is het ook druk. De organisator liep al langer rond met het idee.
Met zijn buren bouwde hij een pumptrackbaan – zo’n golvend geval waar je met een klein fietsje overheen kunt rijden zonder te trappen. De samenwerking met zijn buren bestond al, omdat ze doorgaans ook samen bouwen aan een wagen voor de feestweek. Tijdens de Bloeiweek kunnen alle kinderen van de basisschool in het dorp onder schooltijd BMX’en. ’s Avonds is de baan open voor wie wil. Er heerst een uitgelaten sfeer. Ouders hadden nooit verwacht dat hun kinderen dit durfden. De meesten kennen de sport niet. Voor volwassenen die zich (vaak minder soepel dan de kinderen) op de pumtrackbaan wagen, klinkt een aanmoedigend applaus. Ook de buren van de organisator zijn van de partij om te helpen met fietsjes uitdelen en helmen opzetten. ‘Dit zouden we vaker moeten doen’, zeggen mensen tegen elkaar. Zou er animo zijn voor een vaste BMX-installatie in deze regio van Friesland?
FOTO: PUMP ACTIE SPORT Basisschoolleerlingen kunnen onder schooltijd fietsen op de pumptrackbaan.
Vaste clubs
Onder de vaste clubs die aan het programma deelnemen, zijn een koor met een open repetitie, een ouderenclub, een eetclub en een pilatesstudio. Hoewel het idee is dat tijdens de Bloeiweek ook niet-leden de weg naar deze activiteiten zullen vinden, komt dit maar beperkt uit de verf. Sommige clubs concluderen dat ze gewoon weer met het gebruikelijke groepje zijn. Een uitzondering hierop vormen de gratis pilateslessen; vanwege de populariteit worden er zelfs extra uren ingepland. De instructrice is kortgeleden in het dorp komen wonen en geeft de lessen op een camping. De Bloeiweek lijkt net dat zetje te hebben ggeven aan mensen om eens te gaan kijken. Op de open koorrepititie komen zo’n vijftien buitenstaanders af. Dat kunnen ook bekenden van het koor zijn, die het leuk vinden hun vriend of familielid eens te horen zingen. Dus of dit nieuwe leden oplevert?
FOTO: STUDIO THERÈSA Auteur Carmen van Bruggen
Enquête
Een enquête na de Bloeiweek laat zien dat over het geheel genomen de deelnemende bewoners erg positief zijn. Ze concluderen dat er ‘voor ieder wat wils’ was en dat ze tijd tekort kwamen om aan alles mee te doen. Een paar mensen benadrukken dat ze dit type activiteiten nog niet kenden in het dorp. En dat dit beter bij hen past dan de traditionele feestweek, waarin het versieren van wagens centraal staat. Sommigen vragen zich af of iedereen in het dorp wel op de hoogte was van de Bloeiweek. Een ander zet vraagtekens bij het betrekken van de kerk bij de Bloeiweek. Misschien denken niet-kerkelijke mensen wel dat het niet voor hen bedoeld is. Een boeiend punt, want in het dorp valt regelmatig te beluisteren dat de kerkelijken en niet-kerkelijken twee kampen zijn die min of meer langs elkaar heen leven. Maar uit de enquête blijkt dat de Bloeiweek door zowel kerkelijken als niet-kerkelijken is georganiseerd en bezocht. En ontmoetingen tussen beide groepen zijn er zeker geweest, vooral bij de niet-kerkelijke evenementen. Maar activiteiten in het kerkgebouw – zelfs die niet van de kerk uitgingen maar daar plaatsvonden omdat er geen huur werd gevraagd – trokken bijna uitsluitend kerkelijken.
De meeste mensen die de Bloeiweek bezochten, kenden veel van de andere bezoekers. Slechts één dorpeling zegt geen anderen te kennen. Er is ook nieuw contact. Uit de helft van alle antwoorden blijkt dat er nieuwe ontmoetingen zijn geweest. Dat gebeurde relatief veel bij de culturele activiteiten in vergelijking met eet- of sportactiviteiten. Of je cultuur nu heel beperkt definieert, zoals theater, muziek of beeldende kunst, of heel breed, zoals een oldtimershow, pubquiz of taalcursus. Tijdens al deze evenementen vonden relatief veel nieuwe ontmoetingen plaats. De activiteiten in de beperkte definitie van cultuur lijken wel een selectiever publiek te trekken, namelijk relatief veel mensen die een hbo- of wo-studie hebben afgerond. Dat geldt in het algemeen voor dit type cultuurbezoek. Voor cultuur in de brede zin en voor eet- en sportactiviteiten is dit minder het geval.
Veelbelovend concept
Wat kunnen andere dorpen leren van het verloop van deze Bloeiweek? Veelbelovend aan het concept is de potentie om vaste sociale structuren open te breken en toegankelijker te maken. Toch gebeurde dit in het dorp niet in alle gevallen. De bestaande clubs trokken immers weinig nieuwe mensen. Het enkel zichtbaar maken van bestaande activiteiten leidt niet vanzelfsprekend tot nieuwe bezoekers. Bij de pilateslessen gebeurde dit wel. Volgens de instructrice zijn er maar liefst twintig mensen vanuit de Bloeiweek ‘blijven plakken’. Interessant is daarbij te vermelden dat zij niet werkt met een ledenstructuur, maar met een strippenkaart. In die zin sluit pilates – net als andere trainingen gericht op fitness en gezondheid – meer aan bij de groeiende behoefte aan vrijblijvende deelname.
De speciaal georganiseerde evenementen waren een succes. Sommige ideeën bestonden al lang en leken enkel een geschikt moment nodig te hebben – de Bloeiweek – om tot uiting te komen. In dat opzicht kan de structuur die een Bloeiweek biedt, net dat laatste zetje geven om te realiseren wat al onder de oppervlakte leeft. Hoewel de meeste activiteiten in principe eenmalig waren, rusten ze op de bestaande sociale structuur. Het mooie aan de Bloeiweek van Kollumersweach en Feankleaster was, dat iedereen bij de informele netwerken kon aanhaken – al was het maar voor even. Wie hiervan gebruik hebben gemaakt en wie niet, en wat dit betekent voor de verbinding in het dorp, moet het vervolgonderzoek uitwijzen.
Over de auteur: Carmen van Bruggen promoveert op de rol van culturele gemeenschapsprojecten in Friese dorpen aan de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met Arcadia. Het onderzoek naar de Bloeiweek van Kollumersweach en Feankleaster is een deelproject. Het gaat om een langdurige studie met drie enquêterondes en observaties. De enquêtes worden ruim voor aanvang van de Bloeiweek, net erna en twee jaar erna gehouden. De eerste twee en de observaties zijn inmiddels afgerond. Daarop is dit artikel gebaseerd. In de eerste en laatste enquête wordt het hele dorp benaderd: deelnemers én niet-deelnemers. Zo ontstaat een beeld van de impact van de Bloeiweek die voorbij gaat aan het moment en de deelnemers van de week.
Het originele artikel is te vinden op Geografie.nl.
Tijdens de Bloeiweken in Friesland organiseren dorpsbewoners samen activiteiten om van hun woonplaats een blue zone te maken, waar het fijn en gezond samenleven is.
Ze denken mee
Hun ervaren adviseurs hebben veel kennis en een breed netwerk om jou te helpen. Zo wordt jouw idee een sterke projectaanvraag voor fondsen. Ze denken met je mee als je verder wil groeien, trekken je vlot als je vastloopt. Of ze helpen je om vrijwilligers te betrekken bij je plannen. Daarnaast organiseert de Leefbaarheidsalliantie workshops en inspirerende evenementen, zoals het jaarlijkse Zomercongres waar je anderen kunt ontmoeten en van elkaar kunt leren. In deze video vertellen ze precies hoe dat werkt: Wat is de Leefbaarheidsalliantie?
En dat kost niets?
De provincie Gelderland vindt verbondenheid tussen mensen in hun buurt of dorp belangrijk. Daarom krijgt de Leefbaarheidsalliantie subsidie om inwoners te helpen.
Ze hebben al duizenden initiatieven verder kunnen helpen.
Ben jij bezig om de leefbaarheid in jouw buurt of dorp te verbeteren? Of heb je een idee over hoe je dat wilt gaan doen? Bijvoorbeeld met een buurttuin, koken voor ouderen of het opzetten van een wijkvereniging? Dan kun je gratis terecht bij de Leefbaarheidsalliantie voor advies.
Inmiddels zijn de woningen gebouwd. Ontdek meer over dit bijzondere en inspirerende project op Aardehuis.nl.
Een ecologische wijk van zelfvoorzienende aardehuizen waarbij alle aspecten van duurzaamheid in onderlinge samenhang met elkaar in balans zijn.
Stichting Wedde dat ’t lukt zorgt ervoor dat inwoners van Wedde, Wedderveer, Veelerveen en Vriescheloo binnen de gemeente Westerwolde op een goede en aangename wijze zolang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.
Het gebied dat in eigendom van de gemeente Groningen is, is ongeveer 39 hectare groot. Het gebied is in 2007 aangekocht door de gemeente Ten Boer, maar werd als gevolg van de financiële crisis en de daarop volgende woningbouwcrisis niet ontwikkeld als woningbouwlocatie. Daarom werd de grond verpacht voor agrarisch gebruik en een deel was en is in gebruik als tijdelijke locatie voor Innersdijk. Het gemeentebestuur van de voormalige gemeente Ten Boer wilde in 2014 graag bespreken welke andere mogelijkheden er waren voor het gebied.
Tegenwoordig wonen er op Woldwijk meer dan 60 volwassenen en meer dan 10 kinderen. Een levendige gemeenschap van zeer uiteenlopende mensen. Maar met één gedeeld verlangen: het ánders doen. Bewuster, zuiniger, rustiger, dichter bij de natuur, met minder spullen, meer samen. Dat gaat met vallen en opstaan en soms met kleine stappen. En het kost soms veel moeite. Maar in de loop van de jaren is een bloeiende gemeenschap ontstaan die een inspiratiebron wil zijn voor Ten Boer en de rest van de wereld.
Lees meer over Woldwijk op hun website.
Woldwijk is een gebied voor anders wonen, werken en leven. Woldwijk wordt beheerd door een coöperatie met een aantal leden. Dat zijn drie woongebieden, Tiny House Woldwijk, StaatjeVrij en Landjegoed, de Energiecoöperatie Ten Boer en de twee agrariërs die het agrarisch deel pachten. Daarnaast staat op het terrein een boerderij uit de 19e eeuw, een gemeentelijk monument.
We hebben laten zien dat op de schaal van de gemeenschap complexe opgaven oplosbaar zijn, er grote doe-kracht en vindingrijkheid ontstaat, waardoor oplossingen logisch zijn en passen bij de mensen en de gemeenschap.
Wij zijn overtuigd dat onze manier van werken de democratische impasse rond transities kan doorbreken.
Onze vele plekken zijn eilandjes van hoop, waar de overheid zich terugtrok en we als gemeenschap voorzieningen hebben opgezet rond zorg, energie en wonen.
Dat doen we door te doen en betrokken te blijven, ook als het tegenzit. Niet als project, maar ingebed in de gemeenschap. Als beweging willen we de systemische reflex zichtbaar maken, die telkens het initiatief vanuit burgers en de leefwereld wil overnemen. Hoe we verstrikt kunnen raken in macht en belangen, maar ook hoe we bij de kern kunnen blijven en ruimte maken voor een andere manier van werken.
Van een gefragmenteerde samenleving, naar een wereld vol gemeenschappen.
Het Onderste Boven is een beweging van ondernemende pioniers die aan de wieg stonden van vernieuwende gemeenschapsinitiatieven.
We verbinden thema’s leven, wonen, werken, zorg en cultuurbehoud om de leefbaarheid van onze dorpen en het omliggende gebied niet alleen te behouden maar ook te versterken.
Voor alle activiteiten en initiatieven, neem een kijkje op de website.
Inwoners van de vijf dorpen Kloosterburen, Molenrij, Kleine Huisjes, Kruisweg en Hornhuizen vormen het fundament van
Coöperatie Klooster&Buren.
Het zonnepark dat op en naast het terrein van de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Wetterskip Fryslân op Ameland komt, telt 6.188 panelen en levert jaarlijks 4 GWh. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van ruim 1.400 huishoudens. De verwachting is dat het zonnepark eind 2025 operationeel zal zijn. Voor de realisering van De Energierotonde is vanuit Regiodeal De Waddeneilanden € 700.000 beschikbaar.
De zonnepanelen in het park hebben een oost-westligging, er komt één grote omvormer in plaats van tientallen omvormers en op termijn volgt een koppeling met een batterij ‘achter de meter’. De koppeling met een batterij geeft Ameland de mogelijkheid om de duurzaam opgewekte elektriciteit tijdelijk op te slaan en in te zetten op het moment dat het zonnepark geen energie levert.
Wethouder Piet IJnsen van gemeente Ameland: “Op Ameland werken we toe naar een slim energiesysteem waarin we lokaal opgewekte hernieuwbare energie optimaal benutten op het moment dat deze beschikbaar is, of omzetten en opslaan voor later gebruik en zo lokale netbelasting te verlichten. Energiepark Ballumerbocht draagt daar maximaal aan bij.”
Een deel van de opgewekte elektriciteit is bestemd voor Wetterskip Fryslân. Ongeveer 156 panelen worden rechtstreeks aangesloten op de rioolwaterzuivering. Zo kan Wetterskip Fryslân straks zonnestroom gebruiken voor het zuiveren van het afvalwater van de bewoners, bedrijven en bezoekers van Ameland.
Amelanders én eigenaren van recreatiewoningen kunnen de lokaal opgewekte zonnestroom afnemen via de Amelander Energie Coöperatie. Leden van de AEC kunnen ook meebepalen over de uitvoering van toekomstige duurzaamheidsprojecten op Ameland.
Bron tekst en afbeelding: Gemeente Ameland
Op woensdag 27 augustus 2025 is de start van de bouw van Energiepark Ballumerbocht op Ameland symbolisch gemarkeerd. Afgevaardigden van de drie samenwerkende partijen, Amelander Energie Coöperatie (AEC), gemeente Ameland en Wetterskip Fryslân, plaatsten daarvoor het eerste zonnepaneel.
CPO Erve Bosco is een intitiatief dat 25 koopwoningen realiseert aan de rand van Meppel voor zowel starters, gezinnen, als ouderen.
“Wij zijn een groep enthousiaste mensen die samen een bijzonder woonerf realiseren. Een plek waar samen leven, duurzaamheid en samen delen centraal staan. De woningen staan rond een gezamenlijke tuin en er komt een gezamenlijk gebouw dat plek biedt voor ontmoeting, klusplezier, logees en werk.
Er is nog plek voor jonge gezinnen, starters en anderen die zin hebben om samen iets moois op te bouwen. Of je nu handig bent, creatief, of gewoon een fijne buur – je bent welkom.”
CPO Erve Bosco bestaat uit een groep enthousiaste mensen die samen een bijzonder woonerf realiseren. Een plek waar samen leven, duurzaamheid en samen delen centraal staan. De woningen staan rond een gezamelijke tuin en er komt een gezamenlijk gebouw dat plek biedt voor ontmoeting, klusplezier, logees en werk.
Energie Samen heeft een Opleiding Coöperatief Buurtbegeleider (OCB) ontworpen die bedoeld is om initiatiefnemers met een plan en voldoende hulpmiddelen ‘de straat’ op te laten gaan. Het biedt praktische lessen hoe een team kan worden samengesteld en welke stappen belangrijk zijn om betrokkenheid van de buurt te bereiken. Ook wordt ingegaan op het belang om goede relaties aan te gaan met gemeente.
Het Fries Energiehuis biedt aansluitend de Leergemeenschap Collectieve Warmte (LCW) aan. In deze Leergemeenschap kunnen vertegenwoordigers van Friese gemeenschappen (energiecoöperaties, dorpsverenigingen en -stichtingen) zich bekwamen in de complexe materie met betrekking tot collectieve warmte – projecten waarin een gemeenschap in staat gesteld wordt in één keer van het aardgas af te gaan. Alle aspecten van collectieve warmte komen daarbij aan bod. Friese initiatiefnemers die nauw betrokken zijn met collectieve warmteprojecten delen hun ervaringen.
De combinatie van beide opleidingen moet vertegenwoordigers van Friese gemeenschappen in staat stellen met goed georganiseerd en met voldoende kennis warmteprojecten in hun eigen omgeving te starten en, indien mogelijk, onder regie van de gemeente uit te voeren.
Deelname aan zowel de Opleiding Coöperatief Buurtbegeleider als de Leergemeenschap Collectieve Warmte is gratis maar niet vrijblijvend.
Bij de OCB wordt een actieve rol verwacht van de deelnemers (max. 3 per initiatief) met als doel aan het eind van de opleiding een plan klaar te hebben waarmee verdere stappen kunnen worden gezet. Het ‘huiswerk’ wordt in een online leeromgeving aangeboden.
Het aantal initiatieven dat kan deelnemen is beperkt. Initiatieven die graag willen deelnemen kunnen kort onderbouwd een verzoek indienen via krijn.korver@energiesamen.nu. Er wordt dan met hen contact opgenomen.
De data voor deze fysieke bijeenkomsten zijn:
Daarnaast moet rekening gehouden worden met tussentijdse (online) contactmomenten.
In een later stadium kunnen initiatieven zich opgegeven voor de Leergemeenschap Collectieve Warmte. Friese initiatieven die in de tussentijd vragen hebben kunnen contact opnemen via de website van het Fries Energiehuis (friesenergiehuis.nl).
Heb je vragen, wil je onderzoeken of het voor jullie zou passen, of wil je je meteen inschrijven? Neem contact met ons op via krijn.korver@energiesamen.nu.
Bron tekst en afbeelding: Energie Samen
Dit najaar slaan Energie Samen en het Fries Energiehuis de handen ineen om een nieuwe tweedelige opleiding te bieden aan Friese initiatieven die aan de slag willen in de warmtetransitie. De warmtetransitie is een van de belangrijkste uitdagingen van deze tijd en de betrokkenheid van burgers is daarbij essentieel. Echter, om effectief aan de slag te kunnen gaan is het nodig voor initiatieven om kennis en ervaring op te doen. Deze twee opleidingen zijn daarvoor bedoeld.
Volgende pagina »